همه حىّاند ، دقّت كن . نكته دهم و پانزدهم از كتاب ما هزار و يك نكته ، و شرح ما بر حديث شريف « من عرف نفسه فقد عرف ربه » و رساله ما وحدت از ديدگاه عارف و حكيم در بيان اين اصل ، اهميّت بسزا دارند . اى عزيز ، معرفت نفس مفتاح خزاين ملكوت است ، اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً ( إسراء ، آيه 15 ) . اصل 37 و ديگر از آن اصول كه از بروز و ظهور رويدادهاى گذشته دانسته مىشود اين كه : « شيئيت شيء به صورتش است نه به ماده‌اش » . به نكته 23 كتاب هزار و يك نكته رجوع شود تا دانسته شود كه نفس فصل حقيقى صور متخيله است ، و وجود تمام اشيا به نحو اعلى است . اصل 38 و ديگر اصلى كه از امور ياد شده و مانند آنها به دست مىآيد اين كه : دانسته مىشود باطن هر كس در اين نشأه ، عين ظاهر او در آن نشأه است كه يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ است ( طارق ، آيهء 10 ) . در تعبير به يوم هم دقت شود كه يوم هنگام ظهور اشياء است ، و يوم اينجا خود ظل يوم آنجاست . ما تراه بهذه النشأة * فهو ظلّ داره الأخرى اى عزيز ، در اين چند بيت بند هفدهم دفتر دل در مراتب يوم و ليل ، التفات بفرما : نزول اندر قيود است و حدود است * صعود اندر ظهور است و شهود است شب اينجا نمودى از حدود است * بسى شبها كه در طول وجود است چنان كه روز رمزى از ظهور است * ظهور است هر كجا مصباح نور است چو صاعد دمبدم اندر خروج است * پس او ايام در حال عروج است